Llygaid croes

Dwi’n gallu cofio’r union amser i mi feddwl nad oedd llygaid fy merch, Mari, yn iawn. Roedd hi’n ddiwrnod Nadolig ac roedd yr holl deulu yn nhŷ fy rhieni yn dathlu. Roeddwn i’n magu Mari ac yn ei bwydo a hithau yn syllu lan ata i. Neu oedd hi? Roedd tro yn ei llygaid. Yr un dde? Na, yr un chwith? Roedd hyn yn od a doeddwn i ddim wedi sylwi arno o’r blaen.

Mari yw fy mhedwerydd plentyn a’r ieuengaf o 11 wyron i fy rhieni. Dwi’n cofio’r tro sy’n ymddangos yn eu llygaid wrth i’w golwg ddatblygu ac wrth iddynt ddechrau ffocysu ar bethau yn eu misoedd cyntaf. Ond y diwrnod hwnnw, wrth i mi edrych lawr arni’n bwydo, roedd y tro hwn yn ei llygaid yn newydd. Roedd hi bron yn chwe mis ar y pryd ac roeddwn i’n sicr bod ei llygaid wedi bod yn syth am gyfnod cyn hyn. Roedd yr apwyntiad rwtîn nesaf yn y feddygfa ymhen ryw chwe wythnos felly penderfynais gadw cofnod a sôn wrth y meddyg bryd hynny.

Erbyn yr apwyntiad hwnnw, roeddwn yn gwbl sicr bod ganddi dro yn ei llygaid rhan fwyaf o’r amser ac roedd fy mam hefyd wedi sylwi a sôn wrtha i am y peth. Rydw i’n un o bedwar o blant fy hun ac yn troi at fy mam yn aml am help a chyngor felly roedd ei chlywed yn dweud ei bod wedi sylwi yn cadarnhau fy nheimladau. Cyflawnodd y meddyg ambell i brawf syml a chynnig ei bod hi’n cael ei hatgyfeirio at yr uned opthalmoleg yn yr ysbyty.

Daeth yr apwyntiad cyntaf o fewn ychydig fisoedd ac roedd y profion syml ond hynod effeithiol gan opthalmolegwyr a oedd yn medru mesur y tro oedd yn ei llygad yn wych! Doedd gen i ddim pryder ynghylch ei golwg. Erbyn hyn roedd Mari’n cropian ac yn codi’r pethau lleiaf o’r llawr. Roeddwn i’n sicr bod golwg fy merch yn iawn ac yn ystod pob apwyntiad cadarnhawyd hyn. Doedd dim angen iddi gael sbectol felly, na phatsh gan mai problem gosmetig yn unig oedd ganddi. Roedd y tro yn ei llygaid yn newid o un i’r llall ac roedd hyn y beth da gan nad oedd hi’n dibynnu ar un llygad yn fwy na’r llall. Fodd bynnag, wrth iddi dyfu, gallai hyn newid ac fe allai un llygad ddatblygu’n gryfach na’r llall gan achosi i’r llall yn y pendraw fod mor wan fel ei bod yn peidio gweithio.

Ar ôl ryw ddwy flynedd o fonitro gan yr uned opthalmoleg, daeth apwyntiad gyda’r ymgynghorydd sy’n cyflawni’r llawdriniaeth ar lygaid plant. Fe wyddom mai tua thair oed yw’r adeg byddai plentyn yn cael cynnig llawdriniaeth i gywiro’r tro ac fe ddaeth dyddiad Mari ar gyfer ei llawdriniaeth tua thri mis cyn ei phen-blwydd yn dair. Roedd fy ngŵr a finnau wedi trafod y llawdriniaeth ond roedd hi’n drafodaeth fer a’r ddau ohonom yn gwbl gytûn ein bod am i Mari gael y llawdriniaeth er mai am resymau cosmetig yn unig oedd hyn ar y pryd. Roedd y tro yn amlwg iawn a doeddwn ni ddim am iddi fod yn hunanymwybodol wrth iddi dyfu ac roedd perygl y byddai ei llygaid a’i golwg yn gwaethygu wrth gwrs.

Aeth y llawdriniaeth yn wych ac er i’w llygaid fod yn goch ac eithaf gwaedlyd am ychydig ddyddiau roedd y newid yn anhygoel. Roedd hynny bron ddeunaw mis yn ôl erbyn hyn ac mae hi’n dal i gael apwyntiadau cyson gyda’r uned opthalmoleg. Rydw i wedi sylwi dros y misoedd diwethaf bod un llygad yn crwydro allan yn achlysurol. Mae’n digwydd yn y ddwy lygad ac yn fwyaf amlwg pan fydd hi wedi blino neu’n edrych ar rywbeth pell i ffwrdd. Cadarnhawyd hyn yn yr apwyntiadau mwyaf diweddar ac mae’n bosib bydd angen llawdriniaeth bellach ar Mari. Does dim amheuaeth bod gwelliant ac rydym yn sicr ein bod wedi gwneud y penderfyniad cywir yn cael y llawdriniaeth gyntaf. Fodd bynnag, os bydd ei llygaid yn parhau i grwydro allan fel maen nhw, bydd yr opsiwn o ail lawdriniaeth yn ein hwynebu cyn hir ac efallai na fydd y penderfyniad hwnnw mor hawdd.

 

Gadael Ymateb

%d bloggers like this: