Dr Laura – Goroesi Brech yr Ieir

Rydech chi wedi sylweddoli nad ydy eich plentyn chi yn hollol iawn, ac fel y rhan fwyf o Famau, rydech chi mwy neu lai yn anwybyddu’r peth (mae gyda nhw beswch, annwyd neu snot o hyd yn does?) Ond yna, mae’r smotiau’n ymddangos.

“All hyn ddim bod!” meddai chi dan deimlo’ch hunan yn crio tu mewn, gan obeithio a gweddio nad dyma FO, y ‘pox’ mae pawb yn ei ofni. Mae gyda chi bethau i’w gwneud, bywyd Mam brysur, does dim amser i ddelio gyda brech yr ieir ar ben hyn i gyd! Google – lluniau o blant gyda brech yr ieir, ceisio perswadio eich hunan bod smotiau eich plentyn chi yn wahanol, mai rhywbeth arall sy’n bod arnyn nhw. Efallai mai ‘Hand, Foot and Mouth’ ydy o, neu efallai mai wedi cael eu cnoi mae nhw…ar ol oriau o geisio osgoi’r gwirionedd, mae’n rhaid derbyn mai brech yr ieir ydy hwn, mae o wedi glanio ac mae’n rhaid gweithredu.

Peidiwch a phoeni! Isod, rydw i wedi creu ‘pecyn goroesi’ – rhestr o bethau gallwch chi ei wneud i oroesi’r cyfan, a fydd gobeithio, yn helpu i weud y cyfnod yn llai o straen ac yn llai poenus i bawb.

  1. Paractamol (fel Calpol) – does dim ots os nad oes tymheredd uchel gyda’r plentyn. Yn ein tŷ ni, os oes unrhywun yn teimlo’n sal, mae nhw’n cael Calpol. Mae hwn bob amser yn gwneud iddyn nhw deimlo’n well, ac oleiaf bydd hwn yn lleihau’r boen sy’n cael ei achosi gan y smotiau. Peidiwch a defnyddio Ibuprofen yn ystod brech yr ieir oherwydd gall hwn achosi haint croen difrifol.

2.   Cysuro – Bydd eich plentyn yn teimlo’n anghyfforddus, ac er mwyn helpu hyn, gwnewch unrhywbeth sy’n gwneud iddyn nhw deimlo’n hapusach ac yn atal iddyn nhw gosi. Mae sawl cyngor gwahanol, ond fel doctor, rydw i’n awgrymu yr hen ffefryn, Calamine lotion ac rydw i wedi clywed sawl ffrind yn canmol hufen Poxclin .

Mae’n siwr bydd angen treialu sawl peth cyn i chi ddarganfod yr un sy’n gweithio orau ar gyfer eich plentyn chi, ond o ystyried na fyddwch chi’n debygol o adael y tŷ dros y dyddiau nesaf, bydd digon o amser i wneud hyn. Mae yna hen draddodiadau difyr hefyd megis y ‘Bath Ceirch’, does dim llawer o dystiolaeth meddygol am rhain, ond dwi’n adnabod bobl sy’n mynnu mai hwn yw’r driniaeth orau, a pan mae’n dod i frech yr ieir, fydda i’n un o’r rhain fydd yn fodlon trio unrhywbeth i gysuro fy mhlant.

3.  Bath oer neu ychydig bach yn gynnes (gyda neb y ceirch) – Yn gyffredinol mae rhain yn cael eu hystyried fel ffordd i leihau effaith y symtomau. Sicrhewch eich bod chi wedi sychu eich plentyn yn ofalus ac araf ar ôl iddyn nhw ddod allan o’r bath, yn hytrach na rhwbio’r towel drostyn nhw yn sydyn fel rydech chi fel arfer yn ei wneud, neu byddwch chi’n cythruddo’r smotiau. Byddai rhoi dillad cotwm llac ymlaen ar ol y bath yn syniad da hefyd er mwyn gwneud iddyn nhw deimlo’n fwy cyfforddus.

4.   Anti-histamines – Os ydy’r plentyn yn cosi neu’n crafu, gall rhain helpu. Gallwch chi brynnu Piriton yn y fferyllfa. Fel gyda phob meddiginiaeth, dilynwch y cyngor yn ofalus.

5.   Yfed Digon – Fel gyda bob salwch arall, mae plant yn dueddol o golli’r awydd i fwyta ac yfed, yn enwedig pan mae smotiau yn eu ceg, sy’n gallu bod yn boenus iawn. Does dim gymaint o ots am y bwyd, ond mae’n hollbwysig bod y plentyn yn yfed digon. Os nad ydy’r plentyn yn bwyta, dwi’n dueddol o roi diod melys neu ddiod ffrwythau iddynt yn hytrach na dwr, er mwyn cadw lefel y siwgwr a’r halen yn uwch. Mae lolipops oer yn syniad da hefyd, ac yn ffordd dda o gael ychydig o ddwr mewn i’r bwystfilod bach smotiog a gwninllyd.

6.   Diddanu/ Tynnu Sylw – Byddwch yn barod am blentyn diflas, gwninllyd a ‘fed yp’. Mae’n ddoeth i aros yn y tŷ tra bod y plentyn yn heintus (h.y pan nad oes crwst dros y smotiau) ac mae hyn yn gallu gyrru pawb yn flin.

Dwi’n cofio pan ges i frech yr ieir pan o’n i’n blentyn. Roedd fy efaill a fi yn 5 oed ac roedden ni’n dwy wedi torri’n calonnau gan nad oedd modd i ni fod yn rhan o’n cyngerdd Nadolig cyntaf (Byddai’r byd wedi dod i’n gweld ni yn chwarae rhan dafad #1 a dafad #2.) Ta waeth, rydw i yn cofio Mam yn rhoi ‘treat’ arbennig i ni, ‘play doh’ (roedd hi’n casau’r stwff) er mwyn codi’n calonnau ni, roedd bron yn werth colli’r gyngerdd Nadolig!

Y rheswm pam dwi’n rhannu’r stori yma, yw oherwydd bydd eich plentyn chi wedi diflasu hyd yn oed yn fwy na chi. Felly mae darganfod rhywbeth i’w diddanu/ dynnu sylw yn hanfodol (yn arbennig er mwyn atall iddyn nhw grafu’r hen smotiau afiach yna) Gadewch iddyn nhw wylio Cyw, Peppa, Paw Patrol drwy’r dydd, ewch i nol y play doh, neu ewch ati i bobi ac unrhywbeth arall fydd yn tynnu eu sylw nhw oddiar yr hen smotiau ‘na.

Pryd i holi am gyngor pellach?

Er bod brech yr ieir yn gallu mynd a dod heb ormod o drafferth, a’r gwaethaf ar ben o fewn wythnos, gall hefyd arwain at gymlethdodau difrifol, yn arbennig i ferched beichiog neu unigolion gydag imiwnedd isel. Nes bod y grachen wedi dod ar y smotiau, mae angen osgoi mynd allan i lefydd cyhoeddus (fyddwch chi ddim yn gwybod pwy sy’n feichiog na pwy sy’n derbyn triniaeth  chemotherapy).

Os ydech chi yn feichiog ac wedi cael eich cyflwyno i frech yr ieir, neu os oes gyda chi symtomau o frech yr ieir, siaradwch gyda’r meddyg teulu neu fydwraig ar frys, rhag ofn bod angen i chi gael triniaeth.

Os ydy eich plentyn chi yn iau na mis oed, neu os oes ganddynt broblemau meddygol eraill, dylid siarad gyda’r meddyg os ydyn nhw yn datblygu symtomau brech yr ieir, efallai bydd angen iddyn nhw gael triniaeth.

Mae brech yr ieir yn dueddol o gael ei ddisodli, ond ar adegau gall arwain at salwch difrifol fel pneumonia a meningitis. Os byddwch chi’n poeni am eich plentyn ar unrhyw bryd, bydd NHS Direct a’r meddyg bob amser yn barod i helpu.

Gan Dr Laura.

 

Gadael Ymateb

%d bloggers like this: