Dr Laura – Annwyd!

MAE’R GAEAF YN DOD!

Wrth i dywydd cynnes yr haf ddiflannu* a’r nosweithiau ymestyn, mae gelyn yn dechrau ymlusgo’i ffordd i’n cartrefi ac i fywydau ein plant. Does dim gwahaniaeth gan y gelyn pwy y mae’n ei dargedu, yn wir, mae’n well ganddo dargedu babanod a phlant bach. Does dim modd dianc, does dim modd cuddio, dyma dymor y BAW TRWYN.

*Efallai na sylwoch chi ein bod ni wedi cael haf!

Os oes gennych chi blant oed Meithrin, cewch faddeuant am feddwl bod baw trwyn dros eu hwynebau trwy gydol y flwyddyn fwy neu lai, serch hynny mae’r annwyd cyffredin yn fwy cyffredin dros fisoedd oerach yr hydref a’r gaeaf. Mae babanod a phlant yn llawer yn fwy agored i godi’r firysau hyn gan fod eu systemau imiwnedd bychain yn dal i ddysgu sut i frwydro yn erbyn y germau. Hyd yma does dim gwellhad i’w gael ar gyfer yr annwyd cyffredin oherwydd bod cymaint o wahanol firysau yn gallu achosi symptomau ‘annwyd’ fel nad oes posibl cael triniaeth a fyddai yn eu gwella i gyd. Gwaetha’r modd, gan nad oes gwellhad gwyrthiol ar y gorwel, ein cynllun gorau fel Mamau yw paratoi a chyfyngu ar y difrod.

Symptomau clasurol firws annwyd (rhag ofn eich bod chi’n ddigon ffodus o fod wedi anghofio) yw trwyn llawn neu drwyn yn rhedeg, tisian, gwddf tost, cur pen, peswch a thymheredd uchel. Fel arfer bydd y symptomau hyn yn para tua deg diwrnod i bythefnos, ac yn aml fe gymer hi fwy o amser i blant wella nac oedolion.

Mae pawb wedi cael annwyd. Mae’n gyfnod digon diflas (os ydych chi’n Ddyn, efallai y byddwch chi’n teimlo fel eich bod chi’n marw). Ond fel Mam fe all hi fod yn anos fyth gwylio eich rhai bach yn dioddef felly mae’n bwysig iawn ceisio lliniaru ar y symptomau wrth iddynt ymddangos.

Dyma fy awgrymiadau i helpu’r rhai bach gyda symptomau annwyd:

  1. Hylif, hylif, hylif. Dw i’n gwybod fy mod i’n dweud hyn yn aml (a rhaid i mi ei ddefnyddio fel pennawd ar fy erthyglau o hyn ymlaen) ond os yw’ch plentyn yn anhwylus mae’n hanfodol ei fod yn yfed digon. Gall tymheredd uchel arwain yn gyflym at ddadhydradu a phan fydd plant yn sâl dydyn nhw ddim eisiau yfed llawer, sydd wedyn yn golygu bod dadhydradu hyd yn oed yn fwy tebygol. Efallai na fydd eich plentyn awydd bwyta rhyw lawer o fwyd, yn enwedig os oes ganddo wddf tost, ond mae hufen ia, cawl a lolipops rhew fel arfer yn boblogaidd ac yn ffordd gyfrwys o gael hylif a chalorïau ychwanegol i mewn iddo os oes angen.
  2. Mae Paracetamol ac Ibuprofen ill dau yn ddiogel i’w defnyddio gyda phlant dros 3 mis oed (gwiriwch y cyfarwyddiadau dos yn ofalus a pheidiwch byth â rhoi mwy na’r dos uchaf) ac yn arbennig o ddefnyddiol os oes gan eich plentyn dymheredd uchel neu’n dioddef o wddf tost.
  3. Fe allai fod yn ddefnyddiol codi pennau babanod hŷn (dros 1 oed) a phlant, gan y gall gorwedd yn fflat ei gwneud hi’n anodd anadlu pan fyddant yn llawn annwyd. Ceisiwch rolio tywel a’i osod o dan ben y fatres ar gyfer y rhai bach, neu gynnig clustogau ychwanegol i blant hŷn.
  4. Os yw trwynau bach llawn yn broblem, rhowch gynnig ar ddiferion trwyn (http://www.boots.com/calpol-soothe-and-care-saline-nasal-drops-10ml-10141053) i helpu i glirio peth o’r mwcws yn y trwyn, yn enwedig cyn bwydo neu amser gwely. Nid yw moddion llacio (decongestants) meddygol megis chwistrellau a thabledi yn cael eu hargymell i blant ifanc, ond gall rhai cynnyrch llacio fod yn ddefnyddiol i helpu i liniaru ar symptomau. Fy hoff gynnyrch ar gyfer plantos bach llawn yw Snufflebabe Vapour Rub (http://www.boots.com/snufflebabe-vapour-rub-24g-10068973) a’r Calpol Vapour plug in (http://www.boots.com/calpol-vapour-plug-and-nightlight-10069275) Yn amlwg, nid yw’r cynnyrch hyn yn cael gwared ar yr annwyd, ond fe allant helpu eich plantos bach i orffwyso yn well, ac mae hynny’n sicr yn beth da.

Y newyddion da yw bod annwyd fel arfer yn salwch ysgafn sy’n cyfyngu ar ei hun. Mae hyn yn golygu y bydd yn diflannu yn y pendraw heb unrhyw driniaeth ar ôl i’r system imiwnedd frwydo yn erbyn y firws. Ni fydd antibiotig yn gwella nac yn helpu symptomau annwyd gan mai dim ond i frwydro yn erbyn heintiau wedi’u hachosi gan facteria y maen nhw’n cael eu defnyddio, tra bod annwyd yn cael ei achos gan firws.

Serch hynny, yn amlwg ar brydiau fe fydd angen i chi fynd â’ch plantos i weld Meddyg ac er nad yw annwyd yn rhywbeth i bryderu yn ei gylch fel arfer, fe all, ar brydiau, fod yn gysylltiedig â phroblemau mwy difrifol megis haint yn y glust, haint ar y frest a thonsilitis, a allai fod angen antibiotig neu driniaeth bellach. Os yw’ch plentyn yn iau na 6 mis oed a bod ganddo dymhered uchel (dros 38°c) byddwn yn cynghori galw i mewn i’ch meddygfa leol er mwyn i ddoctor fwrw golwg drosto. Byddwn hefyd yn cynghori gweld Meddyg neu Nyrs os yw’r symptomau yn para mwy na thair wythnos, os oes clust tost neu boen yn y frest yn gysylltiedig â’r annwyd, os yw’r symptomau yn gwaethygu ac nad ydynt yn gwella neu os ceir anhawster anadlu. Rwyf hefyd yn credu’n gryf yn ymddiried yng ngreddf Mam, os nad yw rhywbeth yn teimlo’n iawn, a’ch bod chi’n poeni, ewch â’r plentyn i weld meddyg.

Gan Dr Laura.

 

Gadael Ymateb

%d bloggers like this: