Plant ac Alcohol

Fel Mam i ferch 6 oed, rydw i eisioes yn crafu pen wrth geisio ateb cwestiynau di ri gan Elsi am alcohol. Pam bod Mam yn hoffi prosecco a gin? Pam bod Mam yn mynd allan gyda’i ffrindiau i yfed y diodydd yma ac yn gwisgo’n smart ar gyfer yr ‘achlysur’? Pam bod Mam yn tynnu llun o’i hun gyda prosecco ond ddim efo te? Pam bod Dad ddim yn yfed alcohol o gwbwl? Pam na all hi gael llymaid i drio pan dwi’n ceisio’i hannog hi i drio popeth arall o amgylch y bwrdd bwyd?!

Mae’n benbleth i sawl un ohonom dwi’n siwr, ac felly roeddwn i’n falch pan ges i ebost gan Andrew Misell o Alcohol Concern Cymru, yn gofyn i fi rannu’r erthygl yma gyda chi am y gwaith ymchwil mae’n ei wneud ar hyn o bryd ar ran Llywodraeth Cymru, er mwyn gweld sut all oedolion helpu plant i fagu agweddau iach at alcohol, er mwyn osgoi problemau yn y dyfodol. Plis darllenwch hwn ac ewch ati i ateb yr holiadur, bydd o fudd inni gyd yn y dyfodol.

Rydyn ni’n trio gwneud ein gorau i’n plant, onid ŷn ni? Ond rhywsut, rydyn ni wastad yn teimlo dipyn bach yn euog. Euog, neu bryderus, neu’r ddau. Ydyn ni wedi gwneud popeth yn iawn? Ydyn ni hyd yn oed yn gwybod beth yw’r peth iawn i’w wneud?

Wrth i’n plant dyfu’n henach, dyma’r union fath o gwestiynau byddwn ni’n dechrau gofyn am alcohol. Pryd mae person ifanc yn ddigon hen i brofi diod? Faint dylen nhw ei gael?

Os ydych chi allan o’r tŷ, mae’r gyfraith yn glir. Does neb o dan 18 oed yn cael prynu alcohol mewn siop, tafarn neu fwyty; a dyw oedolion ddim yn gallu ei brynu fe iddyn nhw.  Mater arall yw e pan fyddwch chi gartref, neu mewn unrhyw dŷ preifat arall – cewch chi roi diod alcoholaidd i unrhyw blentyn 5 oed neu fwy. Ond fasech chi wir eisiau rhoi un i rywun mor ifanc â hynny?

Mae’r Prif Swyddog Meddygol – prif ddoctor y wlad – yn dweud mai peidio â chyffwrdd â diferyn o alcohol cyn 15 oed sydd orau. Hyd yn oed wedyn, mae’n well os nad yw pobl ifanc yn cael mwy na thipyn bach iawn o alcohol, a hynny’n anaml iawn. Cyngor digon diamwys, felly. Ond weithiau mae tipyn o fwlch rhwng cyngor swyddogol syml a blerwch ein bywydau beunyddiol.

O safbwynt rhieni, mae’n debyg bod ychydig o gwestiynau yn codi:

Ydy cyflwyno alcohol i blant mewn modd call, gartref lle gallwn ni gadw golwg arnyn nhw, yn ffordd dda i’w cadw nhw rhag mynd i helyntion nes ymlaen?

Ddylen ni gael gwared ar yr holl ddirgelwch o gwmpas alcohol trwy ei wneud e’n fwy normal?

Neu oes perygl i ni ei wneud e’n rhy normal? Ydyn ni’n dysgu pobl ifanc i ddiota trwy ddangos iddyn nhw mai agor potel yw’r ffordd hawsaf i ymlacio?

Erbyn i’n plant gyrraedd yr arddegau, efallai byddwn ni’n dechrau amau faint gallwn ni eu rheoli nhw beth bynnag. Os na fyddwn ninnau’n rhoi alcohol iddyn nhw, fyddan nhw’n ei gael e mewn rhyw ffordd arall? O leiaf, os mai ni sy’n prynu’r diodydd, gallwn ni eu cadw nhw i ffwrdd o’r rhai cryfaf…o bosib.

Mae’n dipyn o gors, ac mae’n hawdd iawn mynd ar goll ynddi hi. Dyna pam hoffem ni ofyn am eich cyngor chi. Ddarllenwyr Mam Cymru. Chi y rhieni yw’r arbenigwyr ar eich bywydau chi a’ch plant chi. Rydyn ni wedi ysgrifennu arolwg gyfrinachol ar-lein, gydag ychydig o gwestiynau di-lol am alcohol a phlant. Mae’n cymryd llai na 5 munud i’w chwblhau. Atebwch fel mynnwch chi. Gorau po fwyaf onest. Byddwch chi’n ddi-enw a bydd neb yn barnu nac yn beirniadu eich atebion.

Dyma’r math o bethau hoffem ni glywed gennych chi amdanyn nhw:

  • Beth sy’n well: gadael i blant drio alcohol, neu ddweud wrthyn nhw mai dim ond ar gyfer oedolion mae e?
  • Pa mor hyderus ydych chi wrth benderfynu rhoi alcohol i’ch plentyn/plant neu beidio?
  • Ydych chi erioed wedi anghytuno ag aelod o’r teulu neu ffrind ynglŷn â chaniatáu i berson ifanc gael alcohol?

Does dim atebion cywir neu anghywir. Bydd eich atebion chi yn ein helpu ni i helpu rhieni eraill ac i gynghori Llywodraeth Cymru. Yn y pen draw, ein gobaith yw bydd deall y pethau hyn yn well yn helpu mwy o bobl ifanc i fagu agweddau iach at alcohol wrth iddyn nhw dyfu.

Ewch i https://www.surveymonkey.co.uk/r/TPYVBJS i gwblhau’r arolwg yn y Gymraeg neu https://www.surveymonkey.co.uk/r/THFZ6F7 i gwblhau’r arolwg yn Saesneg.

Hoffai Mam Cymru ddiolch i Andrew am ei gyfraniad ac am ysgogi’r drafodaeth bwysig hon. Ewch ati i gwblhau’r arolwg ac annog eraill i wneud yr un peth.

Gan Heulwen Davies, Mam Cymru.

Gadael Ymateb