Mam sy’n helpu plant gydag anghenion arbennig a’i chyngor i rieni

Mae Einir Dwyfor Trimble yn Fam brysur sy’n angerddol am helpu plant a phobl ifanc gydag anghenion arbennig. Er mwyn dysgu mwy am ei stori ac er mwyn holi am ei chyngor i rieni, dyma wahodd Einir i rannu erthygl gyda darllewnyr Mam Cymru…

Dechreuais i ymddiddori mewn anghenion arbennig yn ystod fy mlwyddyn gyntaf fel athrawes, wrth wynebu dosbarth gyda dros 30 o blant cynradd gydag anghenion gwahanol. O’n i’n teimlo fel nad oedd gen i’r cymhwysterau na’r wybodaeth angenrheidiol oedd ei angen i ymateb i’w anghenion amrywiol. Penderfynnias gofrestru ar gwrs ym Mhrifysgol Bangor, a oedd yn arbenigo mewn addysgu athrawon dyslecsia, a gyda hynny fe dyfodd fy nghariad at y maes wrth i fi weithredu’r hyn ro’n i’n ei ddysgu a gweld sut roedd hyn yn elwa’r plant yn fy nosbarth a gweithio gyda nhw 1-1.

Rydw i bellach wedi cymhwyso fel asesydd dyslecsia, wedi rheoli canolfan adnoddau awtistiaeth Ceredigion, wedi gwneud gradd P.GDip mewn awtistiaeth ym Mhrifysgol Birmingham ac wedi gweithio fel ymgynghorydd anghenion arbennig gydag ERW.

Fel Mam i ferch ifanc a babi newydd ar y ffordd yn Ebrill 2019, roeddwn i’n awyddus i gael gyrfa oedd yn gweithio o amgylch y teulu, ond a oedd hefyd yn caniatau i fi wneud yr hyn rwy’n angerddol amdano, sef helpu plant a phobl gyda dyslecsia ac awtistiaeth. Yn Medi 2018, wnes i sefydlu Cwmni Hyfforddi ac Ymgynghori Enfys, sy’n darparu hyfforddiant ar dyslecsia ac awtistiaeth a tegwch yn y gwiethle, yn ogystal ag asesiadau disgnostig ar gyfer dyslecsia a threfnu profion ar gyfer ysgolion uwchradd.

Mae gen i amrywiaeth o gleientiaid o ysgolion, y sector breifat, y sector gyhoeddus a’r trydydd sector. Rydw i hefyd yn cefnogi gweithwyr a chyflogwyr wrth drefnu ac addasu’r gweithle er mwyn creu gweithle mwy cynhyrchiol.

Un o’r profiadau gorau fel athrawes hyd yma, oedd helpu bachgen yn ei arddgeau a oedd wedi cael ei labelu fel bachgen drwg gan ei ysgol flaenorol. O fewn ychydig wythnosau o gydweithio efo fo, wnes i sylweddoli nad oedd o’n gallu darllen, felly dechreuais raglen addysgu ‘multi sensory’ er mwyn ei helpu. O fewn chwe’ mis roedd yn dechrau datblygu ac roedd yn ymfalchio yn ei allu i ddarllen llyfrau Harry Potter. Llwyddodd mewn nifer o arholiadau TGAU ac mae o bellach yn dilyn  prentisiaeth fel mecanydd.

Mae pobl yn poeni am lablei plant gydag anghenion arbennig, ond os yw pobl yn ymwybodol o’r anghenion, mae modd helpu a chefnogi’r plentyn er mwyn eu gweld nhw’n datblygu ac yn llwyddo ymhen amser. Heb gefnogaeth broffesiynnol ac arbenigwyr sy’n gwybod eu bod nhw’n gallu gwneud gwahaniaeth, byddai bywyd ysgol a’r dyfodol wedi bod yn stori wahanol iawn i’r bachgen ifanc hwn.

5 cyngor defnyddiol gan Einir i rieni sy’n amau bod eu plentyn yn dyslecsic.

  1. Dilynwch eich greddf. Bydd pobl yn barod iawn i roi cyngor a rhannu syniadau gyda chi, ond mae pob plentyn yn wahanol, ac rydych chi yn adnabod eich plentyn yn well na neb. Os ydych chi’n amau bod rhywbeth o’i le, ewch i chwilio am gyngor gan arbenigwr dyslecsia. Yn anffodus, does gan y mwyafrif o athrawon ddim arbenigedd yn y maes, a’i cyngor fel arfer yw i aros i weld sut mae’r plentyn yn datblygu. Mae’n bwysig iawn bod plant yn cael asesiad mor gynnar a phosibl cyn iddyn nhw weld y bwlch academaidd rhyngddyn nhw ai ffrindiau. Gall plant gael yr asesiad o 7 oed i fyny. 

2.   Darllen yw’r ffordd mae’r rhan fwyaf o rieni yn darganfod bod rhywbeth o’i le. Efallai nad ydy’r plentyn yn mwynhau llyfrau, efallai bod y plentyn yn cilio rhag darllen ac yn syrthio tu ol mewn cynlluniau darllen gyda’r ysgol. Unwaith mae’r plentyn yn sylweddoli’r gwahaniaethau rhyngddyn nhw a’i ffrindiau, mae’n gallu effeithio hyder y plentyn. Un o’r camau cyntaf yw trefnu prawf llygaid, efallai bod straen ar y llygad sy’n achosi’r anhawster wrth ddarllen. Bydd yn rhaid i hyn gael ei wneud gydag optometrist arbenigol.

3.   Mae sillafu yn ymarfer cymleth ac mae nifer o blant sy’n dioddef o dyslecsia yn profi anhwasterau gyda hyn. Er mwyn sillafu, mae’n rhaid meddwl yn sydyn am sut mae’r gair yn swnio ac yna ffurfio’r geiriau o’r swn hynny, mae nfer o reolau i’w cofio wrth fynd trwy’r broses hon. Os yw eich plentyn yn dioddef o dyslecsia, weithiau mae’r broses o drosglwyddo’r synnau i lythrennau a’i blendio i greu geiriau yn anoddach nag ydyw i blant eraill. Gall ysgrifennu fod yn llawer anoddach na darllen i rhai o’r plant hyn.

4.   Mae’r cof a’r gallu i fod yn drefnus yn symtomau sy’n cael ei anghofio wrth asesu dyslecsia yn aml iawn. Mae anghofio gwybodaeth yn gyson, pedio gallu cofio mwy na dau neu dri peth ar restr a pheidio gallu trefnu’r rwtin dyddiol yn gallu bod yn arwydd bod rhywbeth o’i le. Mae hyn oherwydd bod person sy’n dioddef o dyslecsia yn gallu dioddef o gof gwan.

5.   Diagnosis – mae’n rhaid i’r plentyn fod oleiaf 7 oed cyn cael yr asesiad. Mae aros nes hyn yn golygu bod y plentyn wedi cael amser i ddatblygu yn ei hamser eu hunain, oherwydd mae plant yn datblygu ar raddfa wahanol. Mae’r prawf yn gallu cymryd rhwng 4 – 6 awr, ond mae modd rhannu hwn i adrannau er mwyn hwyluso’r profiad i’r plentyn. Mae’r prawf yn cynnwys darllen, ysgrifennu, phonics, cognition a phrawf gallu sy’n cyfuno i greu adroddiad cynhwsfawr o gryfderau a mannau gwan y plentyn, gyda chyngor ar sut i gefnogi’r plentyn ar y diwedd.

Os hoffech wybodaeth bellach neu os hoffech drefnu asesiad ar gyfer eich plentyn cysylltwch â fi ar swyddfaenfys@gmail.com neu ewch i’n tudalen Facebook neu i’n gwefan www.enfys.cymru.

Hoffai Mam Cymru ddiolch o galon i Einir am rannu ei stori a’r cyngor defnyddiol iawn gyda’n darllenwyr. Pob lwc i ti gyda Enfys a gyda’r babi newydd! Mae gyda ti #MamPower go iawn Einir X

Gan Heulwen Davies, Mam Cymru.

Gadael Ymateb