Rydw i wedi clywed cryn dipyn am therapi chwarae, ac fel un sy’n ymddiddori ac wedi gweithio yn y maes celfyddydau, rwy’n ymwybodol o sut mae’r celfyddydau creadigol yn elwa plant a theuluoedd. Un fam sydd wedi pendefrynnu astudio ac arbenigo yn y maes, gan ddarparu sesiynnau dwyieithog yw Clara Lloyd o ardal Machynlleth. Dyma wahodd Clara i son mwy am y maes a’r gwasanaeth mae’n ei ddarparu….

Roedd hi’n Wythnos Iechyd Meddwl Plant yr wythnos ddiwethaf a pha amser gwell i drafod Therapi Chwarae a Chelfyddydau Creadigol a’i fuddion.

Mae problemau iechyd meddwl yn effeithio ar tua 1 o bob 10 o blant a phobl ifanc. Ymhlith y problemau hynny y mae iselder, gorbryder ac anhwylder ymddygiad, ac yn aml maen nhw’n ymateb uniongyrchol i’r hyn sy’n digwydd yn eu bywydau.

Dengys ystadegau bod 3 o bob 4 anhwylder iechyd meddwl yn dechrau yn ystod plentyndod.


Mae therapi chwarae a chelfyddydau creadigol yn fath o gwnsela i blant o bob oed a all helpu i fynd i’r afael ag anawsterau emosiynol a symptomau iechyd meddwl sy’n ymddangos. Chware yw iaith naturiol plant ac mae’n hanfodol i ddatblygiad cymdeithasol, emosiynol, gwybyddol, corfforol, creadigol ac ieithyddol y plentyn.

Felly pan fydd plant yn profi anawsterau gyda theimladau, ymddygiad neu berthnasau anodd, neu pan fyddant yn profi rhywbeth trafferthus, mae’n naturiol disgwyl y byddant yn gallu mynegi eu hunain a gwneud gwell synnwyr o’u sefyllfa gan ddefnyddio iaith chwarae neu ar gyfer plant hŷn trwy ddefnyddio cyfryngau creadigol. Nid yw therapi chwarae a chelfyddydau creadigol yn gofyn am gyfathrebu geiriol na dealltwriaeth wybyddol o’u teimladau / geiriau /emosiynau a chan hynny mae’n gallu bodloni anghenion plant ifanc yn well.

Mae Therapi Chwarae yn helpu plant i ddeall teimladau dryslyd a digwyddiadau sy’n peri gofid nad ydynt wedi gallu rhoi trefn arnynt yn iawn e.e. rhieni yn gwahanu, gofid. Yn hytrach na gorfod esbonio’r hyn sy’n peri gofid iddynt, yn wahanol i therapi i oedolion, mae plant yn defnyddio chwarae i gyfathrebu ar eu lefel eu hunain ac ar eu cyflymder eu hunain, heb deimlo eu bod yn cael eu holi neu dan fygythiad.  Yn aml mae plant yn gorfod delio gydag effaith problemau oedolion nad ydynt yn gallu eu rheoli na’u deall.

O fewn y sesiynau therapiwtig, mae plant yn rhydd i chwarae a mynegi eu hunain ym mha bynnag ffordd sydd angen iddynt a rôl Therapydd Chwarae yw dilyn eu harweiniad ac ymuno â hwy wrth iddynt chwarae, y ffordd y maen nhw eisiau i mi wneud.

Dros amser, bydd perthynas o gynhesrwydd, ymddiriedaeth a diogelwch yn datblygu rhwng y therapydd a’r plentyn, sy’n galluogi iddynt archwilio, mynegi ac arbrofi mewn ffyrdd na allent wneud yn unrhyw le arall. Gall hyn eu helpu i wneud synnwyr o’u gorffennol ac ymdopi’n well gyda’u dyfodol. Mae hon yn broses therapiwtig sy’n gyfrinachol, yn rheolaidd ac â chyfyngiad amser.

Gallai canlyniadau Therapi Chwarae fod yn gyffredinol e.e. gostyngiad mewn pryder a chynnydd mewn hunan-barch, neu yn fwy penodol megis newid mewn ymddygiad a pherthnasau gwell gyda theulu a ffrindiau.

Mae Therapyddion Chware yn derbyn hyfforddiant helaeth mewn pynciau megis datblygiad plentyn ac ymlyniad. Maen nhw hefyd wedi’u hyfforddi i ddefnyddio chwarae, ffordd naturiol plentyn o fynegiant, fel modd o ddeall a chyfathrebu gyda phlant am deimladau, meddyliau ac ymddygiad.

Pwy ydw i? Fy enw yw Clara Lloyd ac rwy’n ymarferydd chwarae therapiwtig sy’n gweithio at ddod yn Therapydd Chwarae cymwys. Rwyf wedi cofrestru ac yn hyfforddi gyda Play Therapy UK sy’n cynnal un o’r cofrestrau achrededig ar gyfer Therapyddion Chwarae cymwys. Mae gennyf gefndir mewn Gwaith Cymdeithasol ac wedi gweithio mewn ystod o leoliadau statudol, addysg a phreifat. Rwyf bob amser wedi meddwl bod ymddygiad yn adlewyrchiad o anghenion emosiynol mewnol a bob amser  yn chwilio am ymyrraeth a allai rymuso’r sgiliau mewnol o’n mewn ni gyd.

Mi ddes yn ymwybodol o Therapi Chwarae dros 10 mlynedd yn ôl ond wrth edrych yn ôl doedd hi ddim yr amser iawn imi ymrwymo’n ariannol nac yn emosiynol i’r hyfforddiant. Ar ôl genedigaeth ein merch hyfryd, datblygodd fy niddordeb mewn ymlyniad, cysylltiadau hyn ar y niwrowyddoniaeth a’r goblygiadau os yw’r rhyngweithiad hwn yn cael ei aflonyddu neu’n absennol. Roeddwn yn gallu creu cydberthynas rhwng y theori â fy mhrofiad fy hun a phrofiad gwaith arall ac eirioli pwysigrwydd chwarae wrth ddatblygu perthnasau. O’r cychwyn cyntaf, byddwn yn annog rhieni, gofalwyr, neiniau a theidiau, modrybedd ac ewythrod i fynd lawr ar y llawr a mwynhau’r rhyngweithio sy’n digwydd rhyngoch chi a’r plentyn. Gollyngwch eich  swildod a chysylltwch â’ch plentyn chwareus sydd y tu fewn i chi.


Fel Mam, rwy’n teimlo fy mod wedi fy ngrymuso’n well i gefnogi plant, rhieni a gofalwyr gan ddefnyddio’r gwaith therapiwtig hwn a hoffwn ddatblygu hyn yn y dyfodol. Hefyd, rwy’n gallu ffitio fy ngyrfa gwaith o amgylch anghenion fy nheulu yn well oherwydd yn y pendraw dyna fy phrif flaenoriaeth.

Sefydlwyd Chwarae Tic Toc Play flwyddyn a hanner yn ôl, gan gynnig sesiynau synhwyraidd/chwarae anniben yn y lle cyntaf i rieni a phlant, gan roi gwahanol brofiadau i blant a rhieni a chefnogi datblygiad ac ymlyniad cynnar, agwedd arall sydd o ddiddordeb i mi.


Mae gennym Gastell Bownsio hefyd yr ydym yn ei logi ar gyfer partïon pen-blwydd a digwyddiadau yn ardal Machynlleth. Rwy’n teimlo’n angerddol iawn am fy ngwaith ac nid oes modd gorbwysleisio sut y mae’r ymdriniaeth therapiwtig hon yn gallu bodloni anghenion meddwl ac emosiynol ein plant.

Ar hyn o bryd rwy’n gweithio mewn ysgolion, yn cefnogi adnabyddiaeth gynnar a darpariaeth ataliol ar gyfer disgyblion gydag angen cymorth emosiynol sy’n dod i’r amlwg. Fel y gwyddom i gyd, er mwyn i blant allu dysgu’n effeithiol rhaid iddynt deimlo’n ddiogel, yn saff a bod eu holl anghenion yn cael eu bodloni. Os oes ganddynt unrhyw bryderon neu ofidiau nad ydynt wedi gallu eu prosesu neu’u deall, mae hynny’n torri ar draws y gallu i ddysgu a chymryd rhan mewn gweithgaredd academaidd. Mae darparu Therapi Chwarae mewn ysgolion yn helpu i fodloni’r anghenion hyn ac mae’n cael effaith gadarnhaol ar draws yr ysgol gyfan: mae plant yn gallu dysgu’n well, yn ddisgyblion sy’n cael eu cefnogi a’u gwerthfawrogi, gwell iechyd meddwl gan y disgyblion, rheolaeth well ar ymddygiad heriol a gwell morâl yn y dosbarth ac ymhlith staff.

Byddaf yn parhau i weithio mewn ysgolion ond hefyd fy mwriad yw sefydlu practis preifat o fewn yr ardal yn y dyfodol.

Hoffai Mam Cymru ddiolch o galon i Clara Lloyd am gyfrannu’r erthygl hon ac am agor ein llygaid i bwysigrwydd chwarae a therapi chwarae. Pob lwc i ti yn dy fenter wych! Os hoffech gysylltu gyda Clara e bostiwch tictocplay@outlook.com neu ewch i’r dudalen Facebook

Gadael Ymateb