Y Fam Gymreig Sy’n Sbarduno Gwyddonwyr y Dyfodol

Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd ges i gyfle i wrando ar sawl trafodaeth ddifyr am sut i sbarduno plant a phobl ifanc i fod yn wyddonwyr a hefyd trafodaethau am sut i annog mwy o ferched i fentro i’r maes. Mae Awen Haf Ashworth yn Fam o ogledd Cymru ac mae hi newydd gychwyn busnes newydd i sbarduno diddordeb plant yn y maes gwyddoniaeth. Dyma drefnu sgwrs i ddysgu mwy.

Gynta’i gyd Awen, cyflwyna dy hun i ddarllenwyr Mam Cymru…

Wel dwi’n Fam i efeilliaid – Llew Wyn a Twm Nathanial sydd yn 3 1/2 (4 yn yr Haf). Dwi’n wraig i Karl ac rydw i’n gyn athrawes wyddoniaeth yn dysgu Cemeg am bron i 10 mlynedd yn Ysgol David Hughes a Brynrefail. Cyn hynny ro’n i’n gweithio fel gwyddonydd mewn diwydiant

Ffit Cymru – Ar-lein ar alw

Sut oet ti’n llwyddo i jyglo’r gwaith gyda magu efeilliaid?!

Pan roedd yr hogiau yn 2 oed wnes i benderfynu cymryd cam yn ôl o ddysgu a chefais y fraint o gael gweithio fel contractwr i Horizon Nuclear Power fel swyddog addysg er mwyn codi ymwybyddiaeth plant am eu hôl troed Carbon.

Rwyf hefyd yn llysgennad STEM ac yn gwneud Her STEM teulu ar rhan Ymestyn yn Ehangach, Prifysgol Bangor.

Wrth wneud y gwaith yma dwi’n cael y gorau o’r ddau sef diwydiant a dysgu, ac mae’n gweithio’n dda o gwmpas fy nheulu bach prysur.

Felly beth oedd y sbardun i’r busnes newydd yma – SBARDUNO?

Daeth fy swydd i ben gyda Horizon ond ar ôl gweld 3000 o ddisgyblion yn y swydd a chwrdd â llawer o athrawon o’n i’n gweld bod yna ddiffyg arbrofion gwyddonol yn digwydd mewn ysgolion cynradd. Hynny’n bennaf oherwydd diffyg adnoddau a hefyd dim arbenigedd pwnc achos bod athrawon cynradd yn gorfod dysgu pob un pwnc.

Mae fy enw – Awen yn gallu golygu ysbrydoli a dyma pam mai Sbarduno yw enw’r busnes!

Beth yn union rwyt ti’n ei gynnig i ysgolion?

Ar hyn o bryd rwy’n cynnig gweithdy ar liwiau ar gyfer ysgolion. Mae hwn wedi’i anelu at ysbrydoli plant Bl5/6 yn bennaf cyn iddynt fynd i’r uwchradd. Mae’r disgyblion yn cael cyfle i wneud llawer o arbrofion “hands on” yn ystod y diwrnod wrth wisgo cotiau labordy a sbectol ddiogelwch sydd wastad yn hwyl ond yn bwysig hefyd.

Rydw i wedi trio cynllunio’r arbrofion fel bod yna gyswllt efo’n bywyd bob dydd er mwyn i’r plant sylweddoli pa mor bwysig/diddorol a pherthnasol ydi Gwyddoniaeth – a’r gobaith yw ysbrydoli’r plant i ennyn diddordeb yn y maes o oed ifanc.

Wrth symud y busnes ymlaen rwan, rwy’n gobeithio creu rhagor o weithdai a’r nod yw galluog i’r ysgolion ddewis pa thema hoffent i fi weithio arni gyda’r plant.

Ti hefyd yn cynnig partïon pen-blwydd gwyddonol sy’n swnio’n wych!

Ydw! Mae’n ffordd newydd o gyrraedd y plant a’u cyffroi am wyddoniaeth, ac mae’r partis wedi mynd i lawr yn dda iawn.

Pa mor bwysig yw ennyn diddordeb mewn gwyddoniaeth yn yr ysgol gynradd?

Mae’n hollbwysig ysbrydoli plant cyn iddyn nhw fynd i’r uwchradd oherwydd mae’r cyfnod uwchradd yn gallu bod yn heriol iddynt. Os ydy’r diddordeb a’r sylfaen yno’n barod mae hynny’n grêt ac mae gwneud yr arbrofion yn ffordd hwyl o gyflwyno’r maes iddynt.

Bydd sgiliau eraill pwysig yn cael eu datblygu trwy wneud yr arbrofion gyda fi; datrys problemau, gweithio fel tîm, gweithio’n unigol ayyb.

Pam mae prinder merched yn y maes gwyddoniaeth a beth wnaeth ysbrydoli dy ddiddordeb di?

Oherwydd stereoteipio yn fwy na dim. Mae’r arbrofion yn dueddol o fod yn gysylltiedig efo pethau mae bechgyn yn cael eu gweld yn hoffi yn fwy na merched, ond ffordd hen ffasiwn o feddwl ydy hynna. Mae’n faes cyffrous!

Dwi wedi bod yn ffodus i gael cydweithio gyda merched gwych yn y diwydiant a merched gwych sy’n addysgu’r pwnc mewn ysgolion, ac mae rhain i gyd wedi fy ysbrydoli i ar hyd fy nhaith, gan gynnwys yr athrawon oedd yn fy nysgu i, mae rôl yr athrawon yn bwysig iawn. Yn amlwg mae yna ddynion wedi fy ysbrydoli i hefyd!

Felly sut all ein darllenwyr gysylltu gyda ti am fwy o wybodaeth?

Trwy e-bostio fi ar sbarduno@gmail.com

Hoffai Mam Cymru ddiolch o galon i Awen am y cyfweliad ac rydym yn dymuno pob llwyddiant i ti yn dy fenter newydd a gwych – gobeithio welwn ni fwy o wyddonwyr ifanc Cymreig brwdfrydig a mwy o ferched yn mentro i’r maes yn y dyfodol.

Gan Heulwen Davies, Mam Cymru.

Gadael Ymateb