Fel Mam o’n i eisiau gallu trafod mabwysiadu yn fy mamiaith

Mae’r fam i ddau a’r awdures Eurgain Haf wedi ysgrifennu llyfr i blant bach sydd yn cyflwyno’r syniad o fabwysiadu – y llyfr gwreiddiol cyntaf yn y Gymraeg i wneud hyn. Mae Y Boced Wag yn stori annwyl sy’n dilyn Cadi’r cangarŵ wrth iddi geisio dod o hyd i hapusrwydd, a llenwi ei phoced wag. Dyma erthygl gan Eurgain sy’n esbonio ei phrofiad hi o fabwysiadu a chydweithio gyda’i mab i greu’r gyfrol arbennig hon.

Pan oedd fy mab yn dair blwydd oed ac yn y dosbarth Meithrin yn yr ysgol fe ddaeth adref un diwrnod hefo llun o gangarŵ; un â cheg gam iawn. Wedi ei ganmol am ei lun (mae’n artist bach da!) y cwestiwn naturiol nesaf oedd pam fod y cangarŵ yn edrych mor drist? A’i ateb yn syml – mae ei phoced yn wag.

Dwi’n cofio fy nghalon yn dechrau curo fel gordd a llais bach yn gweiddi yn fy mhen, “Dyma dy gyfla, dos amdani!”

Fe wnaethon ni fabwysiadu fy mab pan oedd yn fabi 13 mis oed a hynny wedi bron i bymtheng mlynedd o drio am deulu a sawl triniaeth IVF. Fe gymerodd y broses fabwysiadu tua bwyddyn a hanner i gyd, o’r cyfarfod cyntaf gyda’r awdurdod lleol, i fynychu cyrsiau,  sesiynau wythnosol gyda’n gweithwraig gymdeithasol a chael ein holi’n dwll am bob agwedd o’n bywydau. Yna mynychu dau banel gwahanol cyn i ni gyfarfod â’n mab am y tro cyntaf.

Roedd fy ngŵr a minnau yn ymwybodol y byddai’r broses yn un ddwys ac ymwthiol, ac fe dderbynion ni gefnogaeth wych gan yr Awdurdod Lleol a theulu a ffrindiau ar ei hyd.

Drwy gydol y broses, un cyngor a roddwyd i bob darpar riant oedd i ddechrau’r sgwrs am fabwysiadu mor gynnar â phosib yn hytrach na gadael hynny nes fod y plentyn yn hŷn. Roedd hyn yn gwneud synnwyr llwyr i ni ac fe ddechreuon ni gyflwyno’r gair ‘mabwysiadu’ iddo yn syth er nad oedd ganddo syniad, wrth reswm, beth oedd ei ystyr. Ond roedd datblygu’r drafodaeth i’r lefel nesa yn anodd. Fe driais sawl tro ond byddai’r geiriau’n mynd yn grimp. Ble’r oedd dechrau?

Mewn gair – gyda changarŵ!

Pan gyflwynodd ei lun i mi, dywedais y bydden ni’n trio dod o hyd i ffordd i roi gwên yn ôl ar wyneb y cangarŵ. A gyda’n gilydd rydym wedi creu stori Y Boced Wag.

Stori fach syml i blant bach sydd yma am gangarŵ o’r enw Cadi’n sy’n teimlo’n drist am fod ei phoced yn wag. Mae’n mynd ar antur fawr i chwilio am ei hapusrwydd gan ddod ar draws anifeiliaid sydd eisiau ei helpu, fel y gwnaeth meddygon, therapyddion adweitheg a gweithwyr cymdeithasol ein helpu ni i drio beichiogi, ac wedyn i fabwysiadu. Yn y diwedd mae’n cwrdd ag arth coala sy’n ymestyn am seren ac yn ei chynnig iddi yn ddymuniad i’w  rhoi yn ei phoced. Y bore wedyn mae Jo Bach wedi neidio i boced Cadi ac mae’r ddau wedi ffeindio ei gilydd.

Fe ddefnyddiais y stori fel modd o egluro’r gwacter roeddan ni – Mam a Dad – wedi ei deimlo nes inni ddod o hyd iddo yntau i lenwi’r bwlch hwnnw yn ein bywydau gyda hapusrwydd.

Fe aeth o a minnau ati wedyn i greu stori Cadi ac y fo feddyliodd am y cymeriadau a’u henwi. Mae’n stori sy’n rhoi cysur iddo ac mae’r syniad yn un syml a dealladwy. Fel y dywed, “Fy stori i yw hi.”

Roedd hefyd wrth ei fodd yn cael bod yn rhan o’r holl broses o baratoi’r llyfr ar gyfer ei gyhoeddi. Mae’r dylunydd Siôn Morris wedi llwyddo yn gelfydd iawn i gyfleu’r anwyldeb ac roedd ei luniau yn sicr yn cael pawen lawen gan y mab. Byddai Siôn yn anfon y brasluniau i mi ar e-bost a’r mab fyddai’n cael y gair olaf ar yr edrychiad!

Does dim yn y llyfr ei hun i ddweud mai stori am fabwysiadu yw hi. Mae hynny’n gwbl fwriadol gan fy mod am i’r stori sefyll ar ei thraed ei hun. Ond os ydy rhieni yn dymuno ei defnyddio i’w helpu i esgor ar y drafodaeth bwysig ond anodd ac emosiynol honno gyda’u plant ynglŷn â’r ffaith eu bod wedi eu mabwysiadu, dwi’n gobeithio fod y sylfeini yno. Mae taith a rhesymau pawb tuag at fabwysiadu yn wahanol – y gobaith yw y medar pobl addasu’r stori i ffitio eu stori nhw. Fy ngobaith hefyd yw y gallaf innau ddibynnu ar y stori unwaith eto yn y dyfodol agos i esbonio i fy merch fiolegol fod ei brawd wedi ei fabwysiadu.

Fel mam, teimlwn hefyd ei fod yn bwysig iawn fy mod yn gallu trafod mabwysiadu hefo fo yn fy mamiaith. Mae yna nifer o lyfrau ar gael yn y Saesneg i gyflwyno mabwysiadu i blant bach – fe wnes i archebu rhai fy hunan – ond teimlwn nad oedden nhw’n addas rywsut a wnes i ddim eu defnyddio.

Dim ond un llyfr sydd ar gael yn y Gymraeg sef Babi Newydd Teulu Meysydd, addasiad Cymraeg gan wasg Carreg Gwalch a gyhoeddwyd yn 2013 o’r llyfr The Teazles’ Baby Bunny, sy’n stori fach hyfryd am deulu o gwningod.

Ond yn sicr mae yna le i fwy o lyfrau gwreiddiol yn y Gymraeg a hoffwn ddiolch i wasg y Lolfa am eu cefnogaeth a’u gweledigaeth wrth gytuno i gyhoeddi Y Boced Wag.

Hoffai Mam Cymru ddiolch yn fawr i Eurgain am rannu ei phrofiad, mae’n sgwrs anodd ond mae’n amlwg yn haws pan mae adnoddau gwych fel hyn ar gael i hwylsuo’r sgwrs yn y Gymraeg – gwych! Mae Y Boced Wag gan Eurgain Haf ar gael nawr (£4.99, Y Lolfa).

Os hoffech chi rannu eich stori ebostiwch ni ar mam@mamcymru.wales.

Gan Heulwen Davies, Mam Cymru

Gadael Ymateb

%d bloggers like this: